ޔާމީންގެ ދައުރުގައި އެޅި ބްރިޖުގެ އުފާ މުޢިއްޒު ފާޅުކުރެއްވިއިރު، ޗައިނާގެ އިތުބާރު މުއިއްޒަށް އެބައޮތްތަ؟

ޗައިނާ-މޯލްޑިވްސް ފްރެންޑްޝިޕް ބްރިޖަކީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އިތުބާރާއި، އެއްބައިވަންތަކަމާއި، ގުޅިފައިވާ އުންމީދުތަކުގެ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ސިފަކުރައްވައިފިއެވެ. ނަމަވެސް، ޗައިނާގެ އެހީގައި ކުރިއަށްގެންދިޔަ މި ބިޔަ މަޝްރޫޢު ފައްޓަވައި ނިންމެވި ކުރީގެ ރައީސް ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމްގެ ނަންފުޅު މި މުނާސަބަތުގައި ރައީސް ފާހަގަކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.

ރައީސް މުޢިއްޒު މިހެން ވިދާޅުވީ، ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރުގައި ހިންގި އެންމެ ބޮޑު އުމްރާނީ މަޝްރޫޢު ކަމަށްވާ ސިނަމާލެ ބްރިޖް ހުޅުވިތާ އަށް އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން އާދީއްތަ ދުވަހު ދެއްވި މެސެޖެއްގައެވެ.

އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ރައީސް މުޢިއްޒު ވަނީ މީގެ އަށް އަހަރު ކުރިން ބްރިޖް ހުޅުވުނު ހަނދާންތައް އާކުރައްވައި، އެއީ ރާއްޖެއާއި ޗައިނާގެ ދެމެދުގައި އޮތް ދެމެހެއްޓެނިވި ރަހުމަތްތެރިކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ ބިނާއެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. "މިއީ ހަމައެކަނި އުމްރާނީ ބިނާއެއް ނޫން؛ މިއީ ދިވެހިރާއްޖެއާއި ޗައިނާ ގުޅުވައިދޭ އިތުބާރާއި، އެއްބައިވަންތަކަމާއި، ގުޅިފައިވާ އުންމީދުތަކުގެ ރަމްޒެއް،" ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ނަމަވެސް، ބްރިޖަކީ ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ހާސިލްކުރި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އުމްރާނީ ކުރިއެރުން ކަމަށްވާއިރު، އަދި އެއީ އެ ދުވަސްވަރު ޗައިނާއިން ރާއްޖެއަށް ފޯރުކޮށްދިން އެހީތެރިކަމުގެ އެންމެ ބޮޑު ނިޝާން ކަމަށް ވީނަމަވެސް، ރައީސް މުޢިއްޒުގެ މެސެޖުގައި ރައީސް ޔާމީންގެ ނަންފުޅު އެއްވެސް ތަނެއްގައި ބޭނުންކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.

ބްރިޖް އެޅި ފަހުން ރާއްޖެއާއި ޗައިނާގެ ގުޅުމަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތަކަށް ބަލާއިރު، އިތުބާރާ ގުޅޭގޮތުން ރައީސް ދެއްވި އަހަންމިއްޔަތަށް ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓޭނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ރައީސް މުޢިއްޒު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ޗައިނާގެ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގެ ޒަޢާމަތުގައި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ދަނީ އެއް ދުވަހުން އަނެއް ދުވަހަށް ވަރުގަދަވަމުންނެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އާ ފުރުސަތުތަކެއް ފަހިވަމުންދާ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރުގައި ޗައިނާގެ އެހީގައި ހިންގި ފަދަ ބިޔަ އުމްރާނީ މަޝްރޫޢުތަކާއި މާލީ އެހީތެރިކަން، ރައީސް މުޢިއްޒުގެ މިހާތަނުގެ ދައުރުގައި އެ މިންވަރަށް ފެނިގެން ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ.

މިއީ ސިޔާސީ ގޮތުން އުފެދޭ ސުވާލެކެވެ. ސިނަމާލެ ބްރިޖަކީ ޗައިނާއިން ރާއްޖެއަށް އޮތް އިތުބާރުގެ ރަމްޒެއް ނަމަ، މިހާރު ލިބެމުންދާ އެހީގެ މިންވަރުން ދޭހަވަނީ ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ސަރުކާރަށް ޗައިނާއިން އިތުބާރު ކުރަނީ ކިހާވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟

މި ސުވާލު މުހިންމުވަނީ ބްރިޖް ބިނާކުރެވުނީ ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރާއި ޗައިނާއާއި ދެމެދު އޮތް ގާތް ގުޅުމުގެ ތެރެއިން، ޗައިނާގެ އެހީގައި ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތަކެއް ހިންގި ދުވަސްވަރެއްގައި ކަމަށްވާތީއެވެ.

ސިނަމާލެ ބްރިޖަކީ ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ރޭވި، މަޝްވަރާކުރެވި، އަދި ބިނާކުރެވުނު މަޝްރޫޢެކެވެ. މިއީ އެމަނިކުފާނުގެ ސަރުކާރާއި ޗައިނާގެ ގުޅުން ބަދަހިވަމުންދިޔަކަން ދައްކުވައިދިން އެންމެ ބޮޑު ނިޝާނެވެ.

މާލެއާއި ހުޅުލެ އަދި ހުޅުމާލެ ގުޅުވައިދީ، މާލެ ސަރަހައްދުގެ ދަތުރުފަތުރަށް ބޮޑު އިންގިލާބެއް ގެނައި މި މަޝްރޫޢަށް ޗައިނާގެ އެހީތެރިކަން ހޯއްދެވީ ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުންނެވެ. ބްރިޖް ރަސްމީކޮށް ހުޅުވީ 30 އޮގަސްޓް 2018 ގައެވެ.

މި މަޝްރޫޢަކީ ސިޔާސީ ގޮތުންވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން މި ބްރިޖް ދެއްކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުންތަކުގެ ތެރެއިން، ޚާއްޞަކޮށް ޗައިނާއާ އޮތް ގުޅުމުގެ ތެރެއިން ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތައް ނިންމުމުގެ ގާބިލްކަން ސަރުކާރަށް އޮތްކަމުގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

މި ތާރީޚު މިހެން އޮތް ނަމަވެސް، ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ބަޔާނުގައި ބްރިޖް ސިފަކުރައްވާފައިވަނީ ހަމައެކަނި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެ މަޝްރޫޢު ނިންމި ސަރުކާރުގެ އަގު ވަޒަންކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ.

ބްރިޖްގެ އަހަރީ ދުވަހުގެ މެސެޖު މި އައީ، މިހާރުގެ ސަރުކާރަށް ޗައިނާއިން ލިބޭ އެހީގެ މިންވަރާއި ބާވަތާ މެދު ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރުގައި ޗައިނާގެ އެހީތެރިކަން ފެނިގެންދިޔައީ ސިނަމާލެ ބްރިޖް ފަދަ ބިޔަ އުމްރާނީ މަޝްރޫޢުތަކުންނެވެ. ރައީސް މުޢިއްޒަކީ އޭރު ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ މިނިސްޓަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ބޭފުޅެކެވެ.

ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު ރައީސް މުޢިއްޒު ވަނީ ޗައިނާއާއިއެކު ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވަވައި، އެ ގުޅުމުގެ މުހިންމުކަން ތަކުރާރުކޮށް ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. ނަމަވެސް، ގުޅުން ވަރުގަދަ ކުރުމުގެ ވާހަކަތަކާއެކުވެސް، ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރުގައި ފެނުނު ފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫޢުތަކެއް އަދި ފެނިގެން ގޮސްފައެއް ނުވެއެވެ.

މި ތަފާތުގެ ސަބަބުން، ބްރިޖަކީ "އިތުބާރު"ގެ ނަތީޖާއެއް ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވުން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.

ޗައިނާގެ މިހާރުގެ ނިންމުންތަކުން ދޭހަވަނީ ކޮން އެއްޗެއް؟

ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ބަޔާނުން ޗައިނާއިން ރާއްޖެއަށް އޮތް އިތުބާރު ކުޑަވިކަމަކަށް ނުވަތަ ސަރުކާރަށް އޮތް ޔަގީންކަން ގެއްލުނު ކަމަކަށް ދޭހައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، ބަސްމަގު ހުރި ގޮތުން ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރާއި މިހާރުގެ ދައުރުގައި ޗައިނާގެ އެހީތެރިކަން ހުރި މިންވަރު އަޅާކިޔުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.

ޗައިނާއިން އަދިވެސް ދަނީ ރާއްޖެއާއެކު ބަދަހި ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ ގުޅުމެއް ބާއްވަމުންނެވެ. އަދި ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީއަށް އެހީތެރިވުމުގެ ވައުދު ޗައިނާއިން ދަނީ ތަކުރާރު ކުރަމުންނެވެ.

ހަމައެއާއެކު، ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތަކަށް ފައިސާ ހަމަޖެއްސުމުގައި ރާއްޖޭގެ ދަރަނީގެ ހާލަތާއި، މަޝްރޫޢުތަކުގެ މާލީ ފައިދާއާއި، ޗައިނާގެ ބޭރުގެ ގައުމުތަކަށް ލޯނު ދޫކުރުމުގެ ސިޔާސަތު ފަދަ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ބަލާނެއެވެ.

ހުޅުވިތާ އަށް އަހަރު ވީއިރު، ސިނަމާލެ ބްރިޖަކީ ވެރިކަން ކުރާ ސަރަހައްދުގެ މުހިންމު ބިނާއަކަށްވެ، އެތައް ހާސް ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބަޔަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.

"ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައިވެރިވުން ދަނީ ދުވަހުން ދުވަހަށް ވަރުގަދަވަމުން،" ރައީސް މުޢިއްޒު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި މި ގުޅުމުގެ ސަބަބުން އާ ފުރުސަތުތައް ފަހިވެ، "އަޅުގަނޑުމެންގެ ގުޅިފައިވާ ކުރިމަގަށް އާ އުންމީދުތަކެއް" ލިބެމުންދާ ކަމަށްވެސް އެމަނިކުފާނު އިތުރުކުރެއްވިއެވެ.

އެމަނިކުފާނުގެ މެސެޖު ނިންމަވާލެއްވީ، ޗައިނާއާއެކު އޮތް "ދެމެހެއްޓެނިވި ރަހުމަތްތެރިކަން" ދެމެހެއްޓުމަށާއި، މިހާރަށްވުރެ ވަރުގަދަ ގުޅުމެއް ބިނާކުރުމަށް ރާއްޖެއިން ކުރާ މަސައްކަތް ތަކުރާރުކުރައްވަމުންނެވެ.

ނަމަވެސް، ރައީސް ޔާމީންގެ ޗައިނާ ސިޔާސަތުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ރަމްޒެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ބިނާއެއް ފާހަގަކުރައްވާއިރު، އެމަނިކުފާނުގެ ނަންފުޅު އުނިކުރެއްވުމުން މި އަހަރުގެ އަހަރީ ދުވަހަށް ސިޔާސީ ކުލައެއް ވަނީ ޖެހިފައެވެ. ބްރިޖަކީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އިތުބާރުގެ ރަމްޒަކަށް ވީއިރު، އުފެދޭ ސުވާލަކީ ރައީސް ޔާމީންގެ ދައުރުގައި އޮތް ފަދަ ބިޔަ މަޝްރޫޢުތަކަށް މަގުފަހިވާ މިންވަރުގެ އިތުބާރެއް ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ދައުރުގައިވެސް އެ މިންވަރަށް އެބައޮތްތޯ އުފެދޭ ސުވާލެވެ.