826 ފުޅި ބަނގުރަލާއިއެކު ތިން ބިދޭސީން ހައްޔަރު، އަޑީގައި ތިބި ދިވެހިން ކޮބާ؟

މާލޭގައި ބަނގުރަލުގެ ވިޔަފާރިކުރާ މިންވަރަށް ބަލާއިރު، އެންމެ ފަހުގެ އޮޕަރޭޝަނުގައި ހައްޔަރުކުރި ބޭރުގެ ތިން މީހުންނަށް ދިވެހިންގެ އެހީތެރިކަމެއް ނެތި މިފަދަ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގިދާނެތޯ ސުވާލު އުފެދެއެވެ.

ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ރަލުގެ ވިޔަފާރިކުރާ ނެޓްވޯކަކަށް އަމާޒުކޮށް ފުލުހުން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެއްގައި، މާލޭގެ ހެންވޭރު ގެއަކުން 826 ފުޅި ރާ އަތުލައިގަތުމާ ގުޅިގެން ބަންގްލަދޭޝްގެ ތިން މީހަކު ބަންދުގައި ބައިތިއްބަން ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ހައްޔަރުތަކާއެކު މިއަށްވުރެ ބޮޑު ސުވާލެއް އުފެދެއެވެ.

މާލެއަށް ރާ އެތެރެކުރުމާއި އެ ތަކެތި ވިއްކުމުގައި ބައިވެރިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ދިވެހިން ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ފުލުހުން ހާމަކުރި ގޮތުގައި މި މައްސަލައިގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވަނީ އުމުރުން 34 އަހަރުގެ އަލްއަމީން، 43 އަހަރުގެ ޕޮލިން އަދި 25 އަހަރުގެ އެމްޑީ ރަކީބް ހުސައިން އެވެ. އަލްއަމީން އަދި ޕޮލިންގެ ބަންދަށް ފަސް ދުވަސް ޖަހާފައިވާއިރު، ރަކީބްގެ ބަންދަށް ވަނީ 15 ދުވަސް ދީފައެވެ.

މި އޮޕަރޭޝަނަކީ ޕޮލިސް ކައުންޓަރ-ނާކޮޓިކްސް އިންޓެލިޖެންސާއި ޑްރަގް އެންފޯސްމަންޓް ޑިޕާޓްމަންޓް (ޑީއީޑީ) ގުޅިގެން ހިންގި އޮޕަރޭޝަނެކެވެ. މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި ފުލުހުންނަށް 826 ފުޅި ރާ ފެނިފައިވަނީ ގުދަނެއްގެ އެކި ދިމާލުގައި ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ބަހައްޓާފައި ހުއްޓައެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ތަކެތި ހުރީ އެ އެއްޗެހީގެ ބްރޭންޑް ލޭބަލް ޖަހާފައިވާ ކާޑުބޯޑު ފޮށިތަކުގައެވެ.

މިހާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރާ އަތުލައިގަތުމުން ދައްކުވައިދެނީ މިއީ ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހިންގާ ވިޔަފާރިއެއް ކަމެވެ. ނަމަވެސް ހައްޔަރުކުރި ތިން މީހުންގެ ވަނަވަރަށް އެކަނި ބަލައިގެން، ވެރިރަށުގައި މިފަދަ ވިޔަފާރިއެއް ހިންގަމުންދިޔަ ގޮތެއް ސާފެއް ނުވެއެވެ.

މި އޮޕަރޭޝަން އެކަނި ހިންގުމުގެ ގާބިލުކަން ތިން ބިދޭސީންނަށް ލިބިގެންވޭ ހެއްޔެވެ؟

މާލޭގައި ރަލުގެ ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިކަމުގެ ތެރޭގައި ތަކެތި ހޯދުމާއި، މާލެއަށް އެ ތަކެތި އެތެރެކުރުމާއި، ގިނަ އަދަދަކަށް ގުދަންކުރުމުގެ އިތުރުން ފަޅާއަރައިގެން ނުދާނޭހެން ކަސްޓަމަރުންނަށް އެ ތަކެތި ރައްދުކޮށްދިނުން ހިމެނެއެވެ.

މާލެއަށް ރާ އެތެރެކުރެވިދާނެ އެއް ގޮތަކީ ރިސޯޓުތަކަށް ނުވަތަ ސަފާރީތަކަށް ގެންދިއުމުގެ ބަހަނާގައި ކަސްޓަމްސްގެ ބޮންޑެޑް ވެއާހައުސްތަކުން ނެރުމެވެ. ލައިސަންސް ލިބިފައިވާ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ތަންތަނަށް ގެންދަން ހުންނަ ރާ، ލޯކަލް މާކެޓަށް ޑައިވަރޓްކޮށް (އެނބުރި މާލެއަށް ވިއްކަން) ފޮނުވާލާނަމަ، އެކަން ހިނގި ގޮތާއި އޭގައި ބައިވެރިވާ ހުރިހާ އެންމެން ތަހުގީގުކުރާ ފަރާތްތަކުން ހޯދަން ޖެހެއެވެ.

މިފަދަ ސަޕްލައި ޗޭނެއްގައި ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި، ގުދަންކުރާ ތަންތަނާއި، ވިޔަފާރީގެ އިންތިޒާމުތައް ނުވަތަ ކަމާބެހޭ ލިޔެކިޔުންތައް ހަމަޖެއްސުމުގެ ބާރު އޮތް ފަރާތްތައް ހިމެނިދާނެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި މިފަދަ އެއްވެސް ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވޭތޯ އެނގޭނީ ތަހުގީގުގެ ތެރެއިންނެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، އަތުލައިގަތް ތަކެތީގެ އަދަދަށް ބަލާއިރު، މި ތިން މީހުންނަކީ މިކަމުގެ މައި މޭސްތިރިން ކަމާމެދު ނުވަތަ މިއީ ހަމައެކަނި ތަކެތި ގުދަންކޮށް، ޑެލިވަރީ ކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތް ބައެއް ކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.

މި އޮޕަރޭޝަނަކީ ރާއްޖޭގެ ސަޕްލަޔަރުންނާއި، ޓްރާންސްޕޯޓަރުން ނުވަތަ މެދުވެރިންގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކަމެއްނަމަ، ތަހުގީގުކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެމީހުން ދެނެގަނެވިފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟

މިކަމުގައި ބައިވެރިވާ ދިވެހިންގެ މައްސަލަ ބަލަމުންދޭ ހެއްޔެވެ؟

ރަލުގެ މައްސަލަތަކުގައި ބިދޭސީން ހައްޔަރުކުރާ ވާހަކަ ފުލުހުން ގިނަގިނައިން އިއުލާނު ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުން ހައްޔަރުކުރުމަކުން މިފަދަ ނެޓްވޯކެއްގެ ފުރިހަމަ ފުޅާމިން ނުވަތަ މިކަމަށް ޚަރަދުކޮށް، ތަކެތި ފޯރުކޮށްދީ، މަގުފަހިކޮށްދިން ފަރާތްތަކެއް ސާފެއް ނުވެއެވެ.

އެހެންކަމުން، މިފަހަރު އަތުލައިގަތް ތަކެއްޗާ ގުޅިގެން، ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހުންނާއިމެދު ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ޖާގަ އެބައޮތެވެ. އެ 826 ފުޅި ރާ ގެނައި އަސްލު މަސްދަރު ތަހުގީގުކުރާ ފަރާތްތަކުން ހޯދައިގަނެވިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަށް ގާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެތެރެކުރުމަށްފަހު، އެ ތަކެތި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭރުކޮށްފައިވޭތޯ ތަހުގީގު ޓީމުން ބަލާފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟ މި ތަކެތި ބެހެއްޓި ތަން ހަމަޖައްސައިދިން ނުވަތަ އެ ތަކެތި ބެހުމުގައި އެހީތެރިވެދިން މީހުން ދެނެގަނެވިފައިވޭ ހެއްޔެވެ؟

މިކަމުގައި ދިވެހިންގެ ބައިވެރިވުމެއް ވާނަމަ، އެ މީހުންގެ މައްސަލަ ވެސް ތަހުގީގުކޮށް، ގާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޖަވާބުދާރީ ކުރުވަން ޖެހެއެވެ. އަދި މިކަމުގައި ދިވެހިންގެ އެއްވެސް ބައިވެރިވުމެއް ނެތްނަމަ، ހެކީގެ އަލީގައި އެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމުގެ ގާބިލުކަން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގައި ހުންނަންވާނެއެވެ.

މީގެއިތުރުން، ރާއްޖެއަށް ބަނގުރާ އެތެރެކުރުމާއި ދައުރުކުރުމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވަދެވޭ ފަދަ ވިޔަފާރިތަކާ ނުވަތަ ވަކިވަކި ފަރުދުންނާ މި މައްސަލައާ ގުޅުމެއް ވާކަން ތަހުގީގަށް ހޯދިފައިވޭތޯ އެނގުމަކީ ވެސް އާންމު މަސްލަހަތާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.

ވަކި ބަޔަކަށް އަމާޒުކޮށް ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުންތޯ ނުވަތަ ފުރިހަމަނުވާ ތަހުގީގެއްތޯ؟

ބަނގުރަލާ ގުޅޭ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހުންގެ ބޮޑު އިންސައްތައަކީ ބިދޭސީން ކަމަށް ވުމަކީ، ދިވެހިން އަދަބުން ރެކިގަންނަނީ ކަމަށް ނިންމަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ކަށަވަރު ކުރެވޭނީ މިފަދަ ފުޅާ މައްސަލަތަކާއި، ފާހަގަކުރެވޭ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކާއި، އަދި ތަހުގީގުތަކުގެ ނަތީޖާއާ ގުޅޭ ހެކިތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، މިފަދަ ބޮޑެތި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ފަހަތުގައި ތިބި ސަޕްލައިޔަރުންނާއި މިކަން އިންތިޒާމުކުރާ މީހުންނާ ބެހޭ ސާފު މައުލޫމާތެއް ނެތި، ތަކުރާރުކޮށް ހަމައެކަނި ބިދޭސީން ހައްޔަރުކުރަމުންދާނަމަ، ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރެވެނީ މިކަމުގައި ޝާމިލުވާ އެންމެންގެ މައްޗަށްތޯ އާންމުންގެ މެދުގައި ސުވާލު އުފެދިދާނެއެވެ.

މިކަމުގައި ބައިވެރިވާ ދިވެހިން ހިމާޔަތްކުރުމަށް ނުފޫޒެއް ފޯރުވަފާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ބެލުމަކީ ހަމައެކަނި އެންމެ ފަހުން ހިނގި ހައްޔަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނިންމޭނެ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއީ ފުންކޮށް ބަލައި ދިރާސާކުރަންޖެހޭ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އެހެންކަމުން، ހެންވޭރުން ފެނުނު ބަނގުރަލުގެ މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު ހިނގަމުންދަނީ ހަމައެކަނި ބަންދުގައި ތިބި ތިން މީހުންނާ ހަމައަށްތޯ، ނުވަތަ މި ބަނގުރާ ހޯދައި، އެ ތަކެތި ބެހުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ މުޅި ވިއުގައަށް ފުޅާކުރެވިފައިވޭތޯ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ސާފުކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ.

826 ފުޅި އަތުލައިގަތުމަކީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެކެވެ. ނަމަވެސް ގުދަނަކުން މި ތަކެތި ނެގުމަކީ، ބަނގުރާ ދައުރުކުރާ ވިއުގައެއް މުޅިން ނައްތާލުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތުގެ އެންމެ ބައެކެވެ.