ސުކޫކްގެ ފައިސާ ދެއްކުނަސް ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ނުރައްކަލުގައި!

މި ބުރާސްފަތި ދުވަހު ސުކޫކްގެ ބޮޑު ދަރަނި ދެއްކުމަށް ދިވެހި ސަރުކާރުން ތައްޔާރުވަމުންދާއިރު، މިއީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުން ދައްކުވައިދޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރުމަށް ސަރުކާރުގެ އިސްވެރިން ބޭނުންވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އިގްތިސާދީ މާހިރުންނާއި ކަންކަން ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން އިންޒާރުދޭ ގޮތުގައި، މިއީ ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވޭނެ ވަގުތެއް ނޫނެވެ. މިއީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެ މާލީ ބޮޑު ތާށިކަމެއްގެ ނިޝާނެކެވެ.

މި ހާލަތު ކުރިމަތިވިއިރު ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި މިފަދަ މާލީ ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި "ބަފަރ" އެއްގެ ގޮތުގައި އުފެއްދި ސޮވެރިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑު (އެސް.ޑީ.އެފް) އިން މިހާރު ދަނީ ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާ ނަގަމުންނެވެ. މި ފަންޑަކީ ކުރީގެ މާލީ ރޭވުންތެރިކަމުގެ ހަރުދަނާކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެއް ނަމަވެސް، މިހާރު އެ ފަންޑު ބޭނުންކުރަމުންދާ ގޮތުން އޭގެ ދެމެހެއްޓެނިވިކަމާ މެދު ކަންބޮޑުވުންތައް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. ދިގު މުއްދަތުގެ ހަމަޖެހުމަކަށް ބޭނުންކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ވަގުތުން ދައްކަންޖެހޭ ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށްޓަކައި އެ ފަންޑު ދަނީ ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ހުސްވަމުންނެވެ.

މާލީ މެނޭޖްމަންޓުގެ ބަދަލުގައި، އެނަލިސްޓުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި "ސަވައިވަލް މޯޑް" ނުވަތަ ހަމައެކަނި ސަލާމަތްވުމަށް ކުރާ މަސައްކަތަށް މި ބަދަލުވީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އެތައް ކަމެއް އެކުއެކީގައި ކުރިމަތިވުމުންނެވެ.

މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އެއް ކަމަކީ އިންޑިއާއާއެކު ވެފައިވާ 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވިކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓުތަކެވެ. މި އެއްބަސްވުން އާނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ ނުވަތަ ފައިސާ އަނބުރާ ނުދެއްކިއްޖެ ނަމަ، ދެ ގައުމުގެ މާލީ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރައި، ދިވެހި ފައިސާގެ އަގު ހިފެހެއްޓުމަށް ރާއްޖެއަށް އޮތް ފުރުސަތުތައް ހަނިވެގެންދާނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީ.އެމް.އެލް) އަށް އޮތް ފިއްތުންތައް ވެސް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ މާލީ ނިޒާމުގެ މައި ތަނބުގެ ގޮތުގައި އޮތް ބީ.އެމް.އެލް އަށް މިހާރު ވަނީ ބޭރު ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހިފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ކުރިއަށް އޮތް މަސްތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް ޑޮލަރުގެ ތާށިކަން އިތުރަށް ގޯސްވެއްޖެ ނަމަ، ބޭންކަށް ވެސް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެ ކަމުގެ ބިރު ވަނީ ހީވެފައެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމެއް މި ދިމާވީ އެންމެ ނާޒުކު ވަގުތުގައެވެ. ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ "ލޯ ސީޒަން" ނުވަތަ ފަތުރުވެރިން އަންނަމިންވަރު މަދު ދުވަސްވަރު ފެށެމުންދާއިރު، މިއީ އާންމުކޮށް ބޭރު ފައިސާ ވަންނަ މިންވަރު މަދުވާ ދުވަސްވަރެކެވެ. ފަތުރުވެރިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގެ މައިބަދަ ކަމަށްވާއިރު، މި ދުވަސްވަރު އަންނަ ދަށްވުމުގެ ސަބަބުން ރިޒާވް މުއްސަނދިކުރުމަށް އޮތް ފުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނިވެގެންދެއެވެ. ބޭރު ފައިސާ ވަންނަ މިންވަރު މަދުވުމާއެކު، ރިޒާވްތަކަށާއި ރާއްޖޭގެ ބޭންކުތަކަށް އޮތް ފިއްތުންތައް އިތުރުވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ހަމައެއާއެކު، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރާއި ރާއްޖޭގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު ދިރިއުޅުމުގެ ހަރަދުތައް ދަނީ ބޮޑުވަމުންނެވެ. ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ބެލެވުމާއެކު، ދަތުރުފަތުރާއި މުދަލުގެ އަގުތައް އުފުލިގެންދާނެއެވެ. މިއީ މާލީ ހަމަޖެހުން މިހާރުވެސް ނުރައްކަލެއްގެ ތެރޭގައި އޮތް ދަނޑިވަޅެއްގައި، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އަސާސީ ތަކެއްޗާއި ހިދުމަތްތައް ހޯދުމަށް ކުރަންޖެހޭ ހަރަދު ބޮޑުވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.

ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިހާރު ކުރިމަތިވެފައިވާ ދަތި ހާލަތަކީ ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ސަބަބުތަކާ ހުރެ ދިމާވި ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ގައުމުގެ އެތެރޭގެ މާލީ މެނޭޖްމަންޓް ގޯސްވުމުގެ ނަތީޖާއެވެ. ސާފު އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި މާލީ އިސްތިރާތީޖީއެއް ނެތި، ދައުލަތުން ކުރާ ހަރަދުތައް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މަތިކޮށް ހުރުމުގެ ސަބަބުން ގައުމު ވަނީ ނާޒުކު ފައްތަރަކަށް ވެއްޓިފައެވެ. އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށާއި ދަރަނި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަމާލުކަމެއް ނުދީ، އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މަޝްރޫއުތަކާއި، ސަބްސިޑީތަކާއި، އަދި ހިނގަމުންދާ ހަރަދުތައް ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ.

އެނަލިސްޓުން ބުނާ ގޮތުގައި މީގެ ނަތީޖާއަކީ، އިސްތިރާތީޖީ ގޮތެއްގައި ކަންކަން ރޭވުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި ދިމާވާ ކަންކަމަށް ވަގުތުން އިޖާބަދޭން ޖެހޭ އިގްތިސާދަކަށް ރާއްޖެ ބަދަލުވުމެވެ. ދިގު މުއްދަތުގެ ރޭވުންތަކުގެ ބަދަލުގައި، ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކުން ފެންނަނީ ވަގުތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތައް ފުއްދުމަށްޓަކައި ކުރު މުއްދަތުގެ ނިންމުންތައް ނިންމަމުންދާ ތަނެވެ. އަދި ގިނަ ފަހަރަށް މި ނިންމުންތައް ނިންމަނީ ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލުގެ ހަމަޖެހުމަށް އޮތް ނުރައްކަލަށް ބެލުމެއް ނެތިއެވެ.

މީގެ ސަބަބުން ސިޔާސީ ގޮތުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުފޫޒުތަކާ މެދު އޮތް ކަންބޮޑުވުންތައް ވެސް ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، އިގްތިސާދީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ދަތިތަކަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ހަލަބޮލިވުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބެކެވެ. މާލީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ފިއްތުންތައް އިތުރުވަމުންދާ ވަރަކަށް، ސިޔާސީ ކަންކަމަށް ބަދަލު އައުމާއި، އަދި ވަކިން ހާއްސަކޮށް ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ގޯސްވެއްޖެ ނަމަ، އާންމުންގެ މެދުގައި އޮތް ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

މި ހާލަތުގައި، ސުކޫކްގެ ފައިސާ ދެއްކުމަކީ މައްސަލައަށް ލިބުނު ދާއިމީ ހައްލެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ވަގުތީ ގޮތުން ލިބުނު ލުޔެއްގެ ގޮތުގައި ބަލަންޖެހެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ވަގުތު ލިބުނު ނަމަވެސް، މީގެ އަގު ބޮޑެވެ. ރިޒާވް ދަށްވަމުންދާއިރު، ބޭރުގެ އެހީތެރިކަން ލިބޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަމެއް ނެތުމާއި، އަދި އޮނިގަނޑަށް ގެންނަންޖެހޭ އިސްލާހީ ބަދަލުތައް ނުގެނެވި ހުރުމުން، ދެން އޮތް ސުވާލަކީ ކުރިއަށް އޮތީ ދަތި ދުވަސްތަކެއްތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޮތް ސުވާލަކީ އެ ދަތިތައް ހުންނާނީ ކިހާ ނުރައްކާތެރި މިންވަރެއްގައިތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.

މިވަގުތަށް ބަލާއިރު، ގިނަ މުހައްލިލުންގެ މެސެޖު ސާފެވެ: ނުރައްކަލުގެ ރަތް ސިގްނަލް މިހާރު ދަނީ ދިއްލެމުންނެވެ. ދެން ވާނެ ގޮތެއް ބިނާވެފައި އޮތީ، ހަރުދަނާ، ދެފުށް ފެންނަ، އަދި ދުރު ރާސްތާއަށް އަމާޒުކޮށްގެން އިގްތިސާދީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާނެތޯ، ނުވަތަ ދުރު ރާސްތާގެ ނޭދެވޭ ނަތީޖާތަކަކާއެކު ވެސް ވަގުތީ ހައްލުތަކެއް ހޯދުމުގެ މަގު ގައުމުން އިޚްތިޔާރު ކުރާނެތޯ ކުރެވޭ ސުވާލުގެ މައްޗަށެވެ.